Beredeneerd aanbod bij de kleuters

30 oktober 2017 - "De afgelopen twee jaar zijn we op de van Brienenoordschool bij de kleuters gaan werken met beredeneerd aanbod", vertelt Priscilla. Beredeneerd aanbod houdt in dat je uitgaat van doelen die kinderen moeten behalen en dat je je onderwijsaanbod aanpast op hun individuele ontwikkeling. "Vanaf groep 3 is dit grotendeels al verwerkt in de methodes waarmee gewerkt wordt. Kinderen kunnen op 1, 2 of 3 ster niveau werken. Maar bij de kleuters gebruiken we, op Schrijfdans na, geen methodes." Dit betekent dat de leerkrachten van groep 1/2 extra uitgedaagd worden om zelf het onderwijs te maken. 

Leidraad bij de kleuters is het leerlingvolgsysteem Bosos. "Bosos werkt met leeftijden waarop kinderen bepaalde doelen moeten hebben behaald. Ongeveer elke drie maanden is er een meetmoment waarop we kijken waar het kind staat. Maar feitelijk ben je er dagelijks mee bezig." Priscilla laat me een lijst zien als voorbeeld. Onder de categorie 'rekenbegrip' zie ik 'sorteert op kleur', 'sorteert op vorm', 'sorteert op eigenschap', 'kan vormen herkennen en benoemen', 'kan kleuren herkennen en benoemen' en 'telt 1-6'. En zo zijn er nog veel meer categorieën waaronder rijtjes doelen hangen. Sommige zijn al afgevinkt. Andere nog niet.

"Toen we hier net mee begonnen", vertelt Priscilla, "deelden we de klas vaak op in niveaugroepen. In kleine kringen lieten we zo de doelen aan bod komen. Maar we vonden dat dat teveel ten koste ging van het spelen. Dit jaar hebben we onze manier van werken veranderd en daar zijn we erg blij mee." Ze hebben de kleine kringen grotendeels losgelaten en verwerken de doelen nu in het aanbod in de hoeken. Xavy vertelt hoe hij afgelopen week in de huishoek moest wegen. "Dat heeft alles te maken met het leren van de begrippen 'meer' en 'minder', legt Priscilla uit. Als leerkracht heb ik nu de tijd om er af en toe bij te gaan zitten en het spel te verdiepen. En dat werkt erg fijn. Zie ik dat een kind een doel behaald heeft, dan vink ik het af op de lijst. En ik kan het kind ook meer uitdaging geven, door het spel iets moeilijker te maken."

"Het is niet zo dat we nooit meer in de kring werken natuurlijk", benadrukt Priscilla. "We starten elke ochtend en middag in de kring en daarin komt altijd wel een doel aan de orde. Maar als de kinderen daarna in de hoeken gaan spelen, kunnen we zien of ze het ook zelf oppakken en dus echt begrijpen." 

De doelen die de kleuters moeten behalen lopen sterk uiteen. Van ''kan zijn veters strikken' tot 'kan een verhaal navertellen' en 'luistert aandachtig gedurende 5 a 10 minuten'. "Per doel bekijken we hoe we dit het beste, binnen het actuele thema, aan bod kunnen laten komen. Elke week maken we een nieuwe planning, op basis van de te behalen doelen en hoe ver de kinderen al zijn. Een doel als 'luisteren' kun je bijvoorbeeld perfect aan bod laten komen middels coöperatieve werkvormen zoals de binnen- en buitenkring." De kinderen zitten dan tegenover elkaar en krijgen een onderwerp waarover ze met elkaar moeten praten. "Laatst moesten we over de vakantie vertellen", zegt Xavy. Priscilla kijkt trots naar hem. Hij zit al ons hele gesprek geduldig bij ons. "We kijken hoe ze aan elkaar vertellen en naar elkaar luisteren. En we vragen ze daarna ook of ze kunnen navertellen hoe de vakantie van het kind tegenover hen was. Zo kunnen we zien of een doel als 'kan een verhaal navertellen" al door een kind behaald is of niet."

Het werken met Bosos is intensief en kost veel tijd. Maar Priscilla vindt het fijn werken. Het maakt dat ze ontzettend creatief en bewust met het onderwijs bezig zijn. "We werkten altijd al in thema's en met doelen. Maar Bosos splitst de doelen veel verder uit. Dankzij deze detaillering wordt onze creativiteit gestimuleerd, op een heel gerichte manier. Zowel voor ons als voor de kinderen is het beredeneerd aanbod een verrijking."